جستجو در ریشه های گم شده ی تاریخ

نویسنده: نیکو یوسفی
موزاییک های کاخ بیشاپور
در تزیینات ایوان کاخ شاپور اول، دومین پادشاه ساسانی(۲۷۲ – ۲۴۱م) متعلق به شهر بیشاپور فارس، تصویری به جای مانده که امروزه در موزه ی لوور پاریس نگه داری می شود. از آن جا که بیشاپور، پس از پیروزی شاپور اول در جنگ با رومیان ساخته شد، به نظر می رسد که توسط اسرای رومی بازمانده از جنگ، بنا شده و این گونه بناها و آثار، اصالتا ایرانی-رومی خوانده می شوند. زیرا هم در تکنیک و هم در تصویر، تاثیرات هر دو تمدن، به خوبی ثبت شده است.
در این تصویر که از موزاییک ساخته شده، بانویی را در حال چنگ زدن مشاهده می کنیم، که از در کنار هم قرار گرفتن صدها تکه ی کوچک، مانند یک پازل به وجود آمده است. قدمت اثر، علاوه بر ارزش باستانی ای که دارد، تاکیدی است بر حضور موسیقی، ساز و البته زنان موزیسین در این مرز و بوم.
این تصویر، البته کهن ترین اثر به جا مانده از تاریخ با نماد زن و موسیقی نیست؛ اما بی گمان از مهم ترین هاست. در آثار سفالی به جا مانده از دوران های پیش تر، پیکره هایی گاها بدون جنسیت را می بینیم که در حال خواندن آواز بوده اند. اما این اثر، به روشنی روایتی از زنان نوازنده در آن دوران است و توجه به مکان ساخته شدن آن، اهمیت ویژه ی موسیقی و خالق اش را بر ما روشن می کند.