مطالب و نوشته ها

بررسی نقش زنان در اجرای گروهی موسیقی امروز

۱ مرداد ۱۳۹۱ نویسنده: جیمز دروسل- ترجمه: سروش کمالیان چنان که نقل شده، در زمان های گذشته ی موسیقی به طور سنتی در تصرف مردان جامعه بوده است. موسیقی برای زنانی که قصد داشتند در مورد این صنعت تفکر کنند، قطعه ای بنویسند یا تصنیفی بسرایند امری نامناسب و غیر قابل قبول محسوب می شد. با این توضیح روشن می شود که چرا برخی معتقدند هنوز به دست آوردن یک جایگاه محکم و استوار برای زنان در این صنعت دشوار است.  امروز پنج زن موسیقی دان در حال مطالعه بر روی نقش زنان در موسیقی از گذشته تا به امروز هستند. "گیومر دونایس وارگس"  پروفسور تاریخ از دانشگاه منفیس گفته است: همواره پا ...

اولین نوای ضبط شده از سه تار

۱ مرداد ۱۳۹۱ نویسنده: محمدرضا شرایلی پروانه، اولین نوازنده (و اولین بانوی سه تارنواز ) که نوای سه تارش در صفحات گرامافون ضبط شده و به یادگار مانده است. چندی پیش در همین مجال، شرحی بر تاریخ فوت بانویی درج شد که از هنرمندان خوش ذوق و از نوادر ایام خود بود. نگارنده ی این سطور امید دارد در آینده ای نه چندان دور شرح کاملی از احوال و آثار این بانوی هنرمند و متاسفانه کم شناخته شده را در این صفحات به نظر علاقه مندان برساند.    با وجود آغاز ضبط موسیقی ایرانی از سال 1284 شمسی بر روی صفحات گرامافون و حضور استادان بزرگ نوازنده ی سه تار نظیر میرزا عبدالله و درویش خان در آن ...

آهنگسازان زن

۱ مرداد ۱۳۹۱ نویسنده: مترجم: محبوبه خلوتی مقاله ای که در زیر می خوانید ترجمه ای است از مقاله ای که چند ماه پیش در سایت روزنامه ی گاردین درباره ی  نابرابری تعداد آهنگسازان زن و مرد در جامعه ی بریتانیا منتشر شده است. اهمیت ترجمه ی این مطلب از این روست که این نابرابری در جامعه ی موسیقیایی ایران نیز مشاهده می گردد. هرچند بی شک شرایط اجتماعی ایران و بریتانیا متفاوت است، اما شباهت های زیادی می توان در قیاس کمّی تعداد آهنگسازان زن این دو کشور دید. هنوز گزارش آماری دقیقی درباره ی تعداد زنان فارغ التحصیل رشته ی آهنگسازی از ایران منتشر نشده است و طبعا اعلام تساوی تعداد ...

ملکه ی فادو

۱ مرداد ۱۳۹۱ نویسنده: سهیلا درستکار "فادو را باید حس کنی. فادو برای خوانده شدن نیست. اتفاقی ساده است که حس می شود و قابل فهمیدن و تعریف کردن نیست." آمالیا گومز رودریگز پرتقالی را به حق باید ملکه ی فادو نامید. نوعی ترانه و سبکی از موسیقی بومی سرزمین پرتقال مربوط به دهه ی بیست سده ی نوزدهم میلادی که ترکیبی از آهنگ های بردگان آفریقایی و دریانوردان پرتقالی است. ریشه ی واژه ی فادو به معنای تقدیر است و آن را غم غربت هم ترجمه کرده اند. در واقع سودا و حسرتی ست که دوست داران موسیقی را به سحر و جادوی خود گرفتار می کند. خاستگاه فادو دو شهر "لیسبون و کویمیرا" در پرتقال است. ...
جانِ تولدی نو

جانِ تولدی نو

۱ مرداد ۱۳۹۱ نویسنده: پیمان سلطانی گوستاو کلیمت نقاش نماد گرای اتریشی، انشعاب وین (سِسِشِنیزم) را در سال 1897 بنیان نهاد. غالبا موضوع نقاشی های کلیمت زن است که یکی از فاکتورهای محبوب آثار او به حساب می آید. زن در نقاشی های او بیشتر جنبه ی آیینی دارد و همچنین تداعی گر حالات و وضعیت های مبهم احساسی است. در آثار او، زن ها غالبا با رنگ های طلایی و درخشان نشان داده می شوند و برخلاف آثار "ادوارد مونش" که زن در آن ها گاه تا مرز گمنامی و سادگی پیش می رود، کلیمت زنان را با حالات انسانی و مقتدر به ...

سرمقاله شماره ی پنجم. مرداد ۱۳۹۱

۱ مرداد ۱۳۹۱ نویسنده: سیلویا پلات، مترجم: سینا کمال آبادی من؟ به تنهایی قدم می زنم و زیر پایم خیابان های نیمه شب جا خالی می کنند. چشم که می بندم میان هوس های من این خانه های رویایی خاموش می شوند و پیاز آسمانی ماه بر بلندا ی سراشیبی ها آویخته است. من خانه ها را منقبض می کنم و درختان را می کاهم دور که می شوم قلاده ی نگاهم می افتد به گردن آدم های عروسکی که بی خبر از گم شدن می خندند، می بوسند، مست می شوند و با یک چشمک من خواهند مرد، حتی حدس هم نمی زنند. من حالم که خوب باشد به سبزه سبزی اش را می دهم و به آسمان سپید آبی اش را و طلا را وقف خورشید می کنم. با این ...

بانوی ایرانا

۶ تیر ۱۳۹۱ نویسنده: نیکو یوسفی برلین و خانواده ی مجد، در 6 تیر 1317 شاهد تولد دختری بودند که بعدها یکی از نام آوران شد. فوزیه هنوز یک سال داشت که  جنگ دوم جهانی، در بیشتر کشورهای جهان آغاز گردید و خانواده در جستجوی مکانی امن برای زندگی، به ایران که از آتش جنگ در امان بود، بازگشتند. عشق به موسیقی در وجود فوزیه از کودکی نمایان بود و ساز پیانو، انتخابی برای شروع فعالیت در این زمینه، که از طرف خانواده به او پیشنهاد شد. فوزیه، تحصیل در مدرسه ی ژاندارک را همراه با نواختن پیانو آغاز کرد. آشنایی با امانوئل ملیک اصلانیان و درک آموخته های او، نه فقط تحولی در نوازندگی، که ...
اولین صفحه ی ضبط شده از بانو ملوک ضرابی

اولین صفحه ی ضبط شده از بانو ملوک ضرابی

۱ تیر ۱۳۹۱ نویسنده: محمدرضا شرایلی ملوک خانم کاشانی(ضرابی به خاطر اینکه ضرب گیر بود)، یکی از مشهورترین خوانندگان زن در موسیقی ایران است که محدوده ی زمانی فعالیت هنری اش از اواخر دوره ی قاجار تا پس از انقلاب اسلامی (در محافل خصوصی) را شامل می شود. وی را می توان به جرات پرکار ترین خواننده ی زن در صفحات گرامافون 78 دور (صفحات سنگی) دانست. او که از شاگردان اقبال السلطان (همسایه ی اقبال) و حاجی خان عین الدوله ای بود نقش مهمی در رواج تصنیف و فرم های مردم پسند موسیقی ایران در دوره ی پهلوی ...

هزارویک شب/ قسمت دوم و پایانی

۱ تیر ۱۳۹۱ نویسنده: مسعود میری بر کرسی نشستن زنان نیز در روایات آئینی بسیار کهن، آن عصرها که مادرشاهی سیطره داشت، خصوصا در ادبیات الواح سومری خودنمایی می کند. آن چه در این قصه، به ویژه در سطرهایی که ما لکه هایی از متن را باز یافته ایم واجد اهمیت فعلی است، آن است که گویا این حکایت به چیزهایی گم شده و سربسته اشاره دارد. این سخن جلال ستاری در کتاب گفتگوی شهرزاد خواندنی است که: «هزارویک شب کمابیش سربسته از مسائلی یاد می کند که یادآوری شان ممنوع است و جای دیگر به ندرت ذکرشان به میان می آید.» (صفحه ی 115) غرض تاویل متن نیست، زیرا در تاویل متن، شیب قصه روال قصه را تعیین می ...

آواز یک ملت

۱ تیر ۱۳۹۱ نویسنده: سیامند امینی  آبان 1938، شهر دیاربکر، شاهد تولد دختری بود که چند سال بعد صدایش به گوش ها رسید. در خانه ای که هنرمندان و  خوانندگان کرد گرد هم می آمدند و تا سپیده ی صبح می سرودند، کسی متوجه نبود که این دختر، نواها و ترانه های کردی را از پشت در می شنود و تا صبح، با گوش جان و دل، مهمان بزم آنان است. زمزمه ی آواز دخترک با صدایی رسا و سوزناک، در تمام سال های رشد وی، نغمه های غنی کردی، آوازها و ملودی های اصیلی  را  که او با آن ها زیسته بود، برای اهل خانواده یاداوری می کرد. اما هیچ مشوقی در کار نبود. خواندن زنان، در آن زمان، چندان کار پسندیده ای به شمار ...