برخی آموزشگاه ها کلاه بردارند.

 گفت و گو با آذرنوش صدر سالک به مناسبت تولد پدرش؛

برخی آموزشگاه ها کلاه بردارند
هارپ یک ساز خارجی است که در ارکسترهای سمفونیک های بیشتر کشورهای دنیا مورد استفاده قرار می گیرد، در حالی که چنگ سازی کوچک و ایرانی بوده که در زمان باربد و نکیسا و در دوره ساسانیان در موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار گرفته است.
سال ها است که بسیاری از علاقه مندان به موسیقی ساز «هارپ» را به اشتباه چنگ می نامند و البته که خود من نیز همین اشتباه را تکرار می کردم. واقعیت آن است که آهنگسازان ایرانی کمتر از این ساز در قالب ارکستر استفاده می کنند و همین امر موجب شده این ساز تا حدودی برای علاقه مندان به موسیقی ناشناخته باقی بماند. بیشتر ارکسترهای بزرگ دنیا از ساز هارپ در ترکیب سازی خود بهره می برند ولی در ارکستر سمفونیک تهران طی سال های گذشته کمتر دیده شده از ساز هارپ استفاده کنند. و شاید بتوان دلیل این امر را بازنشسته شدن تنها نوازنده هارپ در ایران دانست. آذرنوش صدر سالک تنها نوازنده «هارپ» در ایران و همسر مجید انتظامی آهنگساز و رهبر ارکستر است. صدر سالک چهل و پنج سال است که هارپ می نوازد و هم اکنون بازنشسته ارکستر سمفونیک تهران است. همچنین وی فرزند حسن صدر سالک شاعر و ترانه سرای کشورمان است. امروز سیزدهم اردیبهشت مصادف است با صد و سومین زادروز حسن صدر سالک که به همین مناسبت گفت و گویی با فرزند وی آذرنوش صدر سالک داشته ایم که حاصل آن در زیر می آید.* شما با این که تنها نوازنده هارپ در ایران هستید اما متاسفانه در میان اهالی موسیقی چندان شناخته شده نیستید، حتی بسیاری از اهالی موسیقی با ساز شما هم چندان آشنایی ندارند. از خودتان و این که چگونه به نوازندگی هارپ روی آوردید برایمان بگویید.

- من آذرنوش صدر سالک و دختر حسن صدر سالک شاعر و ترانه سرا هستم. در سال ۱۳۳۴ به دنیا آمدم، دوره ابتدایی را در مدرسه ژاندارک پشت سر نهادم و در دوره دبیرستان وارد کنسرواتوار هنرستان موسیقی شدم. در ۱۰ سالگی پیانو می نواختم و در دوازده سالگی نوازندگی ساز هارپ را آغاز کردم. هم زمان با دیپلم هنرستان موسیقی در دبیرستان طبری و به صورت شبانه در رشته ادبی نیز دیپلم گرفتم. پس از آن با دیپلم ادبی کنکور دادم و در رشته حقوق اسلامی دانشگاه تهران قبول شدم در دانشگاه شاگرد بزرگانی چون شهید مفتح و شهید مرتضی مطهری بودم. از سال ۱۳۵۷ وارد ارکستر سمفونیک تهران شدم و اکنون سی و پنج سال است در ارکستر می نوازم و چند سالی است از ارکسترسمفونیک تهران بازنشسته شدم ولی همچنان بسته به رهبر و آهنگساز گاهی با ارکستر همکاری می کنم.

*چگونه به سمت نوازندگی هارپ رفتید؟

- هنگام ورود به هنرستان موسیقی استادان آنجا روی سیستم بدن و فرم انگشتان تصمیم می گرفتند که هنرجو برای کدام ساز مناسب است و نوازندگی آن ساز را به وی پیشنهاد می کردند.

*نام اصلی این ساز چیست؟ آیا می توان آن را چنگ نامید؟ 

- این یک ساز خارجی است که در ارکسترهای سمفونیک های بیشتر کشورهای دنیا مورد استفاده قرار می گیرد، در حالی که چنگ سازی کوچک و ایرانی بوده که در زمان باربد و نکیسا و در دوره ساسانیان در موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار گرفته است. ساز چنگ بعد ها به اروپا می رود و اروپاییان روی ساختمان این ساز کار می کنند و نتیجه تغییراتی که آن ها ایجاد می کنند ساز تازه ای به نام هارپ است که به نوعی می توان گفت هارپ ریشه ای ایرانی دارد و تکامل یافته همان چنگ است، درست مانند برخی دیگر از سازهای ایرانی که با رفتن به سرزمین های غربی پایه گذار سازهای تازه ای شدند، مانند سورنای ایرانی که اروپاییان ابوا را از روی این ساز ساختند.

*نخستین استادان شما در آموختن نوازندگی هارپ چه کسانی بودند.

- زمانی که من به هنرستان موسیقی رفتم هیچ استاد ایرانی برای آموزش هارپ وجود نداشت و استادان هارپ را از خارج برای آموزش دادن دعوت می کردند که استادان من در هنرستان از کشورهایی چون امریکا، آلمان، بلغارستان و رومانی بودند که این نوازندگان هم در ارکستر سمفونیک می نواختند و هم کنسرواتوار را آموزش می دادند. پروفسور آرناودوا معروف ترین کسی بود که برای نواختن و آموزش هارپ به ایران آمد که استاد من هم بود و پس از وی نیز دخترش این کار را کرد. بازدهی حضور این آموزگاران اروپایی ساخت ارکستری ایرانی با نوازندگانی خوب بود.

* با توجه به این که این ساز چندان در میان علاقه مندان به موسیقی شناخته شده نیست لطفا کمی درباره ساختمان این ساز برایمان توضیح دهید.
- هارپ ساز بسیار کاملی است و دقیقا مانند پیانو است و تمام نت های پیانو را دارد و در مقایسه با پیانو دیز بمل ها به جای این که روی کلاوی باشد با پا عوض می شود. یعنی نت های عرضی با پا عوض می شود و دست تکنیک را اجرا می کند. اکتاوهای هارپ با پیانو یکسان است. می توان با این ساز آهنگ ساخت. رنگ برخی از سیم های هارپ نیز متفاوت است به گونه ای که دو سیم قرمز و آبی در در جایی قرار دارند که با توجه به این دو سیم جای نت ها مشخص می شود. قیمت این ساز نیز از ۱۰ میلیون شروع می شود و تا بهترین نوع این ساز که دویست میلیون قیمت دارد ادامه می یابد.
* شما تنها نوازنده ساز هارپ در ایران هستید آیا تا کنون شاگرد یا شاگردانی داشته اید که بتوانند پس از شما نوازندگی این ساز را در ایران ادامه دهند؟

- تا چند سال پیش هیچ شاگردی نداشتم اما چند سالی است آموزش این ساز را به طور خصوصی و در منزل آغاز کرده ام و تصمیم دارم چند شاگرد تربیت کنم که از بین این شاگردان نوازنده ای حرفه ای پیدا شود تا بتواند نوازندگی این ساز را ادامه دهد. علاقه این شاگردان به هارپ بسیار خوب است و سعی می کنم نوازنده خوب و حرفه ای را در این زمینه تربیت کنم که بتواند خوب و درست ساز بزند.

* علت اصلی مهجور ماندن این ساز را در جامعه چه می دانید و آیا برای معرفی این ساز تا کنون آلبوم و یا اثری که بتواند این ساز را معرفی کند منتشر کرده اید؟

- اجرای برنامه اسپانسر می خواهد و تا کسی از من نخواهد نمی توانم به تنهایی این کار را انجام دهم. تمام سازهایی که در ترکیب بندی ارکستر سمفونیک هستند در دانشگاه نیز تدریس می شوند.
* برای نوازندگی هارپ باید چه فرم و استیل بدنی داشت تا بتوان در نواختن این ساز موفق بود؟

- هر سازی برای نواختنش به یک فیگور بدنی خاص نیاز دارد و البته برای نواختن هارپ داشتن قد بلند و دست های کشیده بهترین حالت بدنی برای نوازنده این ساز است. قد بلند دست های پهن و هیکل درشت تر مناسب تر است و این به معنی این نیست که کوتاه قدها نمی توانند این ساز را بنوازند ولی درشت هیکلی نوازنده بهتر است.

* هم اکنون بیشتر سازهای موسیقی در آموزشگاه های موسیقی تدریس می شود، آیا در این آموزشگاه ها هارپ نیز مورد استفاده قرار می گیرد؟
- غیر از من کسی در یران هارپ نمی نوازد ولی به تازگی برخی آموزشگاه های موسیقی ساز هارپ را تهیه کرده اند و با دو ماه آموزش در خارج از کشور کلاس های آموزشی این ساز را راه اندازی کرده اند؛ در حالی که من چهل و پنج سال است این ساز را می نوازم و هنوز ادعای حرفه ای بودن در نواختن این ساز ندارم و معتقدم کار این آموزشگاه ها کلاه برداری محض از علاقه مندان به موسیقی است.متاسفانه همیشه سوداگران در همه رشته های هنری بوده و هستند.

* بیشتر شنوندگان موسیقی با صدای این ساز نا آشنا هستند، صدای هارپ به کدام ساز نزدیک است؟ آیا می توان هارپ را مانند برخی دیگر از سازهای غربی چون پیانو و ویلن، این ساز را نیز وارد موسیقی ایرانی کرد؟

- هارپ در منطقه هایی صدایی شبیه به گیتار دارد. این ساز می تواند وارد موسیقی ایرانی شود و من در ربع پرده هارپ را کوک کرده ام، هارپ هم ساز ارکستری است و هم می تواند تکنوازی داشته باشد.

* بهترین قطعات برای هارپ را کدام آهنگسازان نوشته اند؟
- هر آهنگسازی نمی تواند برای این ساز بنویسد و لازمه نوشتن برای این ساز شناخت کامل این ساز است. دبوسی و راور تنها آهنگسازانی هستند که به بهترین شکل ممکن برای هارپ نوشته اند.
گفت و گو از:یاسر شیخی یگانه